Çocuk Haklarına İlişkin Yürütülen Faaliyetler
Suç Soruşturmasında Çocuklar
Suç şüphesi altında bulunan çocukların korunması amacıyla Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu ile değişik düzenlemeler yapılmıştır. Mevzuatımızda 18 yaşın altındaki herkes çocuk kabul edilmektedir. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na göre, suç şüphesi altındaki çocukların soruşturmaları bizzat Cumhuriyet Savcısı tarafından gerçekleştirilir. İfade alınması ya da sorgu sırasında yanlarında bir sosyal hizmet görevlisi bulundurulabilir. Bunlarla beraber, gözaltına alınan çocuğun yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulması gereklidir. Ayrıca Suç şüphesi altındaki çocuk için isteyip istememesine bakılmaksızın bir müdafii görevlendirilir. Yukarıda sayılan hükümlerin yanı sıra çocukların zarar görmesini engellemek amacıyla değişik koruyucu mekanizmalarda mevcuttur.
Çocuk Polisi Yapılanması
13.04.2001 gün ve 24372 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Emniyet Genel Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü/Büro Amirliği Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği” ile Çocuk Şube Müdürlükleri kurulmuştur. Bugün itibariyle 81 ilimizde Çocuk Şube Müdürlüğü, 705 ilçemizde ise Çocuk Büro Amirliği ihdas edilmiş olup, bu birimlerimizde 4632 personel görev yapmaktadır. Bu birimlerce korunmaya ve yardıma muhtaç, kimliği tespit edilemeyen, sokakta yaşayan başıboş ve terk edilmiş, mülteci ve refakatsiz çocuklara yardım edilmesinin yanı sıra, suç işlediği şüphesi altında bulunan çocukların Adli- İdari tüm suç soruşturmaları yürütülmektedir.
Çocuk Polisi, Polisin çocuklara yönelik olarak yürüteceği hizmetler konusunda, sıfır-on sekiz yaş grubu gelişim özellikleri, davranış bilimleri, mülakat teknikleri, iletişim becerisi gibi konularda hizmet içi eğitim almış, sivil giyinen emniyet hizmetleri sınıfı personelini ve hizmet branşını ifade eder. Emniyet Teşkilatı, çocuk haklarının daha iyi korunması amacıyla bu branşta çalışan personelin eğitimine büyük önem vermektedir.
Hizmet İçi Eğitim Çalışmaları
15.07.2005 tarih ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile kolluğun çocuk birimi görev tanımı belirlenmiş olup, çocukla ilgili her türlü işlemin “çocuk hukuku, çocuk suçluluğunun önlenmesi, çocuk gelişimi ve psikolojisi ve sosyal hizmet alanlarında” eğitim almış personel tarafından yürütülmesi için 13.04.2001 tarihinden itibaren Çocuk Polisi Hizmet içi eğitim faaliyetleri düzenlenmektedir. Bu çerçevede 3625 personel çocuk hakları konusunda eğitilmiştir.
Bu eğitimler çerçevesinde;
· Çocuklara ilişkin mevzuat irdelemeleri ve mevzuattaki boşlukların neler olduğu ve buna göre neler yapılması gerektiği yönünde bilgi geliştirmeleri,
· Türkiye’deki çocuk koruma sisteminin ne olduğu ve bu sistemde yer alan kurum ve kuruluşların ne gibi çalışmalar yürüttükleri konusunda bilgilendirilmeleri,
· Söz konusu kurum ve kuruluşlar arasında işbirliğine nasıl gidilebileceği ve bu işbirliğinin Emniyet Teşkilatı açısından öneminin ne olduğu hususunda görüş oluşturmaları,
· Emniyet Teşkilatınca karşı karşıya kalınan 0-18 yaş grubundaki çocukların (suç işleme şüphesi altındaki çocuklar, sokak çocukları, madde bağımlısı çocuklar, korunmaya muhtaç çocuklar gibi) psiko-sosyal özellik ve gelişimlerinin ne olduğu hakkında bilgilerinin geliştirilmesi sağlanmıştır.
Terörle Mücadele Kanunu’nda Çocuklara İlişkin Yapılan Değişiklikler
3713 sayılı TMK’da 22 Temmuz 2010 tarihinde yapılan değişikliklerle;
1-Terörle Mücadele Kanunu’nun 5.maddesine eklenen (Bu madde hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz) fıkrası çocuk adalet sisteminin en temel amaçlarından “orantılık” ilkesi ile “çocukların yararının her zaman üstün tutulması” ilkesine uygun olarak yetişkinlere uygulanan cezada artırım çocuklara uygulanmaması,
2-Terörle Mücadele Kanunu’nun 9’ncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi (Bu suçlardan dolayı on beş yaşın üzerindeki çocuklar hakkında açılan davalar da bu mahkemelerde görülür) madde metninden çıkartılması ile yaş ayırımı yapılmaksızın terör suçu işleyen çocukların çocuk mahkemelerinde yargılanmaları ile çocuk tanımının ulusal ve uluslararası normlara uygun hale getirilmesi,
3-Terörle Mücadele Kanunu’nun 13.maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “on beş yaşını tamamlamamış” ibaresi, madde metninden çıkartılması ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması, seçenek yaptırımlara çevirme ve ertelemeye ilişkin yasakların yaş ayırımı yapılmaksızın terör suçu işleyen çocuklar bakımından ortadan kaldırılması,
4- 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na eklenen “Çocuklara uygulanacak hükümler” başlıklı 34/A maddesi;
a) Bu Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılmaktan,
b)Bu Kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılmaya bağlı olarak örgüt üyeliğinden,
c)Toplantı ve gösteri yürüyüşü sırasında işledikleri propaganda suçundan,
Mahkûm oldukları cezalar, süresi aynı olmak koşuluyla, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak infaz edilir. Ancak, bu hüküm, bu suçlardan mükerrer olan çocuklar ve ateşli silah, mermi, kesici veya delici ya da patlayıcı veya yakıcı maddelerle toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılan çocuklar hakkında uygulanmaz.
Belirtilen suçlardan ilk kez ceza alan çocuklar ceza infaz kurumuna alınmaması, cezalarını Çocuk Koruma Kanunu’nun 5 nci maddesinde, (Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir.) belirtilen çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak infaz edilmesi,
Değişiklikleri gerçekleştirilmiştir.