BOSNA HERSEK
a) MİSYONUN TARİHİ GEÇMİŞİ
Bosna Hersek’de barışı sağlayan Dayton Anlaşması, ABD’nin arabuluculuğuyla 21 Kasım 1995'te Ohio eyaletinin Dayton kentinde mutabakata varılarak aynı yıl 14 Aralık'ta imzalanmıştır. Bu Anlaşma ile Bosna Hersek’de üç yıldır devam etmekte olan etnik savaş sona ermiştir. Ülkenin mevcut siyasi haritasını ve hükümet yapısını belirleyen Dayton Anlaşması çerçevesinde, pek çok uluslararası kuruluşun anlaşmanın uygulama sürecinde gözlemci ve uygulayıcı olarak görev alması sağlanmıştır.
Dayton Barış Anlaşması’nın imzalanmasının ardından, Anlaşmanın 11 nolu Ek’ine istinaden 31 Aralık 2002 tarihine kadar Bosna-Hersek’de Birleşmiş Milletler Bosna-Hersek Misyonu (UNMIBH)-Uluslararası Polis Görev Gücü (UN IPTF) görev yapmıştır.
UNMIBH IPTF misyonun görev süresinin 31 Aralık 2002 tarihinde sona ereceğinin bilinmesi ve uluslararası toplumda UNMIBH IPTF misyona müteakip, Bosna-Hersek’de bulunan Polis Güçlerine gözetim ve denetiminin devam etmesinin gerekliliği konusunda ortak bir görüş ve beklenti olması nedeniyle, Avrupa Birliği, Bosna-Hersek’de UNMIBH IPTF devamı olarak, 01 Ocak 2003 tarihinden itibaren bir Avrupa Birliği Polis Misyonu kurulması konusunda Barış Uygulama Konseyi’nin Yönetim Kurulu’na (Peace Implementation Council-Steering Board) ve Bosna Hersek otoritelerine bir teklifte bulunmuştur.
Barış Uygulama Konseyi’nin Yönetim Kurulu 28 Şubat 2002 tarihinde Avrupa Birliği’nin teklifini kabul etmiş, Bosna Hersek yetkili otoriteleri de, Bosna-Hersek’de bir Avrupa Birliği Polis Misyonu kurulması yönünde kabullerini Avrupa Birliği’ne bildirmişlerdir. Bu karara müteakip Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 1396 numaralı kararı ile 05 Mart 2002 tarihinde Barış Uygulama Konseyi’nin kararını onaylamış ve 01 Ocak 2003 tarihinden itibaren Bosna Hersek’de bir Avrupa Polis Misyonu kurulmasını kabul etmiştir.
b) MİSYONUN KURULUŞ AMACI (Mission Statement)
Avrupa Birliği Konseyi’nin 25 Kasım 2005 tarihli Ortak Kararının 2. maddesi EUPM’in kuruluş amacını belirtmektedir. Buna göre:
EUPM, Avrupa Birliği Bosna Hersek Özel Temsilciliği’nin (EUSR) rehberliği ve koordinesi altında ve Bosna-Hersek’deki kapsamlı hukuk devleti (Rule of Law) çalışmalarının bir parçası olarak, yol göstericilik (mentoring) gözlemcilik (monitoring) ve denetleme (inspecting) metotları ile Bosna-Hersek’de istikrarlı, profesyonel ve karışık etnik gruplardan oluşan, Avrupa ve Uluslararası standartlarında çalışan bir polis teşkilatı kurulması amacını taşımaktadır. Bu polis teşkilatı Avrupa Birliği ile yürütülen istikrar ve işbirliği süreci kapsamında kabul edilen, özellikle de organize suçla mücadele ve polis reformu alanlarında taahhütlere göre çalışmalıdır.
EUPM, Dayton Barış Anlaşması’nın genel amaçları ile 11 nolu Ek ve bu Ekte belirtilen amaçlara uygun olarak çalışacak ve Avrupa Birliği Komisyonu araçlarıyla desteklenecektir.
EUPM, Avrupa Birliği Bosna Hersek Özel Temsilciliği’nin direktiflerine ve emir komuta kurallarına uygun olarak, Avrupa Birliği Güvenlik ve Savunma Politikalarının Bosna-Hersek’de organize suçla mücadele kapsamındaki çalışmalarının öncülüğünü yapmakta, organize suç soruşturmalarının planlaması ve gerçekleştirilmesi konusunda da yerel otoritelere yardım etmektedir.
c) MİSYONUN GÖREVİ
EUPM Operasyonel Planına göre, Misyon temel olarak aşağıda belirtilen temel amaçlar doğrultusunda Bosna-Hersek’de bulunan Polis Teşkilatlarına destek vermeyi hedeflemektedir.
1- Polis Reformu sürecinde destek sağlamak,
2- Organize Suçla mücadele konusunda yardımda bulunmak,
3- İç ve dış teftiş ve denetim mekanizmalarını güçlendirmektir.
Bu alanların yanı sıra ve onlara paralel olarak, EUPM aşağıda belirtilen alanlarda da görev yapmaktadır.
4- EUPM’in 2003–2005 döneminde çalıştığı projelerinin sona erdirilmesi ve uygulanmasının takip edilmesi
5- Devlet düzeyinde polis teşkilatlarının (SIPA, SBS ve INTERPOL EUROPOL / SECI) kurumsal yapılaştırılmasına destek verilmeye devam edilmesidir.
d) MİSYONUN YAPISI
EUPM Misyonunun Genel Müdürlüğü Saraybosna’da konuçlanmış ve kendine bağlı 4 bölge merkezi,Saraybosna,Tuzla,Mostar ve Banja Luka bulunmaktadır.
e) YEREL DİLLER
Boşnakça, Sırpça ve Hırvatça
f) YEREL İNANÇLAR
İslam, Hristiyan Katolik, Hristiyan Ortodox, Musevilik ve diğer
g) MİSYON DİLİ
İngilizce
TÜRKİYE’NİN MİSYONDAKİ YERİ
Türkiye, Avrupa Birliği’nin Güvenlik ve Savunma Politikaları çalışmalarına katılımcı ülke olması nedeniyle EUPM’e kurulusundan itibaren katkıda bulunmaktadır. EUPM ile ilgili olarak Avrupa Birliği ile Türkiye arasında Özel bir anlaşma yapılmıştır. (Bakınız AB Resmi Gazete L 239, 25.09.2003 P. 0035 – 0037)
Türkiye, Avrupa Birliği’nin Bosna-Hersek’deki Polis ile ilgili alanlarda yapmayı planladığı çalışmaların ülke politikalarına ve beklentilerine paralel olması nedeniyle EUPM misyonuna katkıda bulunmaktadır.
MİSYONUN PERSONEL DURUMU
Misyona;
AB üye ülkeleri,
AB aday ülkeleri,
AB üyesi olmayan NATO üye ülkeleri,
AGİT üyeleri personel katkısında bulunmaktadır.