Vardak Türk PRT’sinde Yapılan Polisiye Hizmetler

 

25.11.2006 tarihinde Vardak PRT’sinin hizmete girmesinden sonra, Kabil’den ayrılarak Vardak’a gelinmiştir. Vardak vilayeti 300 bin nüfuslu bir yer olup şehir merkezinde bulunan hane sayısı 500 civarındadır. Halkın büyük çoğunluğu ilçelerde ve köylerde yaşar. Şehir merkezinde 2 katlı bina olarak sadece valilik, emniyet, adliye ve belediye binaları bulunmaktadır. Kabil ile kıyaslandığında sosyal hayat tamamen ölü bir görünüm arz etmektedir. Burası için, Afganistan’ın en geri kalmış şehirlerinden birisi de denilebilir. Aksi halde son olarak faaliyete geçen 27. PRT değil, 7. PRT buraya kurulurdu. 

 PRT binasının yeni inşaattan çıkması nedeniyle bir yandan yerleşiyor biryandan da ofislerin kurulması ile ilgili çalışmalar yapılıyordu, bir hafta sonra bilgisayarların da gelmesiyle faaliyetlerimiz fiili olarak başlamıştı. İlk iş olarak tüm polis eğiticileri ve sorumlu müdür ile birlikte hem tanışmak hem de fikirlerini almak için Vardak Emniyet Müdürünü ziyaret edildi. Kendi beklentilerini birinci ağızdan dinlendi ve Vardak’da bulunduğumuz süre içersinde yapacaklarımız konusunda kendilerine bilgi aktarıldı.  

Nitelikleri ve özellikleri bilinmeyen bir topluma eğitim vermeden önce, onların gereksinimlerine göre ihtiyaç analiz çalışması yapılması zorunludur. Bunu az çok eğitimle uğraşan herkes bilir. Biz de aynı şekilde Vardak polisinin eğitim ihtiyacının tespit edilmesi ile ilgili olarak çalışma yaptık ve onların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde 8 hafta ve 4 hafta sürecek iki adet eğitim modeli ortaya çıkardık. Bu eğitim programının 4 haftalık olanı okuma yazma bilenler, 8 haftalık olanı ise okuma yazma bilmeyenler için planlandı. Fakat bu eğitimleri verebileceğimiz düzenli bir eğitim mekânı yoktu. Biz de, hem sürekli bir çözüm bulmak, hem de kısa sürede eğitimlere başlayabileceğimiz geçici bir çözüm bulmak için PRT sivil koordinatörü ile eğitim merkezi yapılabilesi hususunu görüştük. Sürekli bir çözüm olarak, ikinci 6 aylık dönemde eğitimlere yetişecek şekilde tam teşekküllü bir polis eğitim merkezinin kurulması ve inşaat çalışmalarına 2007 Şubat ayı sonunda başlanması konusunda fikir birliğine vardık. İlk 6 aylık dönem için ise, geçici bir çözüm olarak, Vardak Emniyet Müdürlüğü’nde bulunan personel yemekhanesinin düzenlenmesini ve en kısa sürede eğitimlere başlanmasını kararlaştırdık. 

İlk olarak verilecek olan 8 haftalık Polis Temel Eğitim Programı iki aşamadan oluşmaktadır, biri polis temel eğitimi, diğeri ise okuryazarlık eğitimidir. Program, sekiz hafta boyunca öğleden önceleri polis temel eğitimi, öğleden sonraları ve akşam mesai sonrasında okuryazarlık eğitimleri verilecek şekilde planlanmıştır. Vardak Polisinin yarıdan fazlasının okuryazar olmadığını düşündüğümüzde, verilecek okuryazarlık eğitiminin onların öncelikli ihtiyaçları olduğu akıllardan uzak değildir. Okuryazarlık eğitimleri bizim koordinasyonumuzda, Vardak Milli Eğitim Müdürlüğü’nün belirleyeceği iki öğretmen tarafından verilecek şekilde planlanmıştır.

 

Vardak Polisine Verilecek Temel Polislik Eğitimi ve Danışmanlık Hizmetlerinin Belirlenmesine Yönelik Faaliyetler 

1. 20.11.2006 tarihinde Kabil’de bulunan ve Amerikan PRT’si bünyesinde faaliyet gösteren polis eğitim merkezi ziyaret edildi. Bu ziyarette Amerikalıların Afgan polisine yönelik vermiş odlukları hizmet içi eğitimlere ilişkin bilgi alındı ve temel polis eğitim müfredatları incelendi.
2. 25.11.2006 tarihinde Afganistan Polis Akademisinde ‘milli emniyet kuvvetlerini geliştirme’ seminerine iştirak edildi, Afganistan İçişleri Bakanlığı’nın beklentileri, projeleri ve Afgan Polisi’ne yönelik son gelişmeler değerlendirildi.
3. 26.11.2006 tarihinde Vardak Emniyet Müdürlüğünde, Vardak Emniyet Müdür Yardımcısı, Eğitim Şube Müdürü ve Eğitim Şube Müdürlüğü personeli ile eğitim verilecek yer ve eğitim müfredatına ilişkin toplantı yapıldı.
4. 27.11.2006 tarihinde Vardak Emniyetinde Emniyet Müdürü ile bölgenin güvenliği ve son durumunun öğrenilmesine ilişkin görüşme yapıldı.
5. 29.11.2006 tarihinde Vardak İstihbarat Başkanı ile gerek Vardak polisinin durumu ve ihtiyaçları gerekse de bölge güvenliği hakkında bilgi paylaşımında bulunuldu. Bu toplantılara katılım haftalık periyotlar halinde devam etmektedir.
6. 03.12.2006 tarihinde Vardak Emniyet Müdürlüğünde, hem öğleden önce hem de öğleden sonra 3’er saat süre ile farklı nitelikteki gruplara nominal grup çalışması yapıldı.
7. 09.12.2006 tarihinde Vardak Emniyet Müdür Yardımcısı ile hazırlanan taslak eğitim planı vei eğitim verilecek yer hakkında toplantı yapıldı.
8. 10.12.2006 tarihinde Vardak Emniyeti Personel Şube Müdürü ve çalışanları ile Vardak’da görevli tüm polislerin niteliklerinin ve sınıflandırılmalarının öğrenilmesi amacıyla değerlendirme toplantısı yapıldı.
9. 11.12.2006 tarihinde Vardak Milli Eğitim Müdürü ile okuma yazma bilmeyen Vardak Polisine okuryazarlık eğitimlerinin verilmesine ilişkin görüşme yapıldı.
10. 12.12.2006 tarihinde hazırlanan taslak eğitim programının ve okuryazarlık eğitimlerinin ayrıntılarını görüşmek üzere Vardak Emniyet Müdürü ile toplantı yapıldı.
11. 18.12.2006 tarihinde adalet sisteminin işleyişini görmek ve bu konuda fikir alışverişinde bulunmak amacıyla Vardak adliyesinde, Vardak Başsavcı ile toplantı yapıldı.
12. Eğitim ihtiyacının belirlenmesine yönelik hazırlanan anket 1000 adet basılarak 8 ilçe dâhil Vardak Emniyetinin sorumluluk alanı olan tüm birimlere ulaştırıldı.
13. Görüşme ve toplantıların dışında kalan zamanın çoğunda, Vardak polisinin ihtiyaçlarına ve eğitim müfredatının belirlenmesine yönelik beyin fırtınaları ve masa başı çalışmaları yapıldı.

 

Eğitim ihtiyaç analiz çalışması yapılırken aşağıdaki aşamalar takip edilmiştir: 

·                    15 er kişilik grup görüşmeleri

·                    Beyin fırtınaları

·                    Eğitimden sorumlu kişilerle ortak akıl toplantıları

·                    Masa başı çalışmaları,

·                    Nominal grup görüşmeleri 

·                    Vardak polis teşkilatının hepsinin bilgisine başvurulacak şekilde anket uygulaması.

 

23.12.2006 Tarihinde Başlatılan Vardak Vilayeti’nde Okuma Yazma Bilmeyen Polislere Yönelik Eğitim Programı 

Ders adı	Süresi (Saat)		Ders adı	Süresi (Saat)
Temel Silah Eğitimi	18		Ceza Muhakemesi Kanunu	3
Gurup Disiplini	12		Arama Teknikleri	9
İlk Yardım	9		Polis Meslek Etiği	3
Patlayıcı Maddeler	3		Suç Araştırma ve Soruşturma Teknikleri	3
Polis Savunma Taktikleri	18		Muhabere	3
Çok Etnik Yapılı Ülkelerde Polislik	3		Demokratik Toplumlarda Polislik	4
Ceza Kanunu	3		Toplum Destekli Polislik	3
Afganistan da Polisin Rolü	2		Yönetim Sistemleri Tarihi	2
Kişisel Güvenlik  ve Hayatta Kalma Becerisi	4		Afgan Anayasası	3
Güvenlik Tedbirleri	6		Etkili İletişim	3
İnsan Hakları	3
Okur Yazarlık Eğitimleri:  Haftada 5 gün, öğleden sonra ve akşam 3’er saat olmak üzere günde 6 saat verilmektedir.   Not: Okuryazarlık eğitimlerinin koordinasyonu Türk Polis Eğiticileri tarafından sağlanmaktadır..				240

 

            Yukarıdaki müfredat doğrultusunda verdiğimiz eğitimler 8 haftalıktır. Polis temel eğitimleri öğleden önce 3 saat olarak verilecek şekilde planlanmış ve hayata geçirilmiştir. Yine polis temel eğitimi gören aynı gruba, bizim koordinasyonumuzda Vardak İl Eğitim Müdürlüğü tarafından öğleden sonra 3 saat, akşam da 3 saat olmak üzere toplam 6 saat okuryazarlık eğitimleri verilmektedir. Daha önce de okuryazar olanlara ve okuryazar olamayanlara yönelik 2 adet müfredat hazırladığımızı belirtmiştik. Temel Polislik Eğitimi Müfredatında belirtilen ders sürelerine dikkat edilirse, programın %70’lik bir kısmının beceriye dayalı eğitimler olduğu gözlenecektir. Zihinsel aktivitelere dayalı diğer derslerin içerikleri de aynı şekilde okuryazar olmayanların anlayışına yönelik olarak planlanmıştır. Bu nedenle beceri derslerinde olduğu gibi soyut derslerde de, canlandırma, örnek olay, video gösterimi ve grup çalışması gibi akılda kalıcı öğrenme modelleri planlanarak uygulamaya geçirilmiştir. 

 

Göreve İlişkin Tespitler ve Öneriler 

Ø    Afganistan’ın imarı ile görevli her ülke, eğitimiyle sorumlu olduğu bölge polisine kendi standartları çerçevesinde eğitim vermektedir. Bu anlamda Afganistan genelinde bir eğitim birliğinden söz etmek mümkün değildir. Bu durum birkaç yıl sonra Afgan Polis teşkilatı açısından, farklı problemler de beraberinde getirecektir. Bu konuda, sistematik bir eğitim birliğinin olmayışı, Birleşmiş Milletleri harekete geçirmiştir. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler, 2007 yılının ortalarından itibaren Afganistan genelinde verilen polis eğitimlerini tek çatı altında toplamaya karar vermiştir. Yapılan toplantılarda: “Afgan Polisini ve Afgan halkını anlamada, Türklerin daha başarılı olduklarını, AGİT gibi uluslar arası kuruluşlarda polis eğitimleri ile ilgili görev alan Türk Polislerinin oldukça nitelikli olduklarını ve Türk Polis Teşkilatı’nda eğitim verebilecek kalitede yeteri kadar personel bulunduğunu bildiklerini” belirtmişlerdir. Ayrıca,  Afganistan Polis eğitimlerinin tek çatı altında toplanması ile ilgili organizasyonda da, Türk Polisi’nin aktif rol alması gerektiği konusunda beklentilerini iletmişlerdir. Bu kapsamda 2007 yılında AGİT misyonunun benzeri olacak şekilde planlanan, Afgan Polis eğitimlerinin tek çatı altında toplanması ile ilgili projede, Türk Polis Teşkilatı’nın aktif biçimde yer alması, Afganistan’ın geleceği ve Türkiye’nin uluslararası konumu açısından hayati öneme sahip olacaktır. 

Ø    Daha önce de belirttiğimiz gibi, polislerin %60’ından fazlasının okuma yazma bilmemesi adli çevreler ve Afgan halkı için oldukça ürkütücüdür. Bu nedenle polis temel eğitimi faaliyetlerinin yanında, okuma yazma bilmeyen polislere hızlandırılmış okuryazar eğitimleri verilmesi son derece önemli görülmektedir. Mevcut PRT’ler içerisinde hem Polislik Eğitimi hem de okuryazarlık eğitimi veren tek birim Türk PRT’sidir. 

Ø    Çalışmalarımız esnasında Vardak Emniyeti çalışanlarının listesini ve sayısını istediğimizde bize ne bir sayı ne de bir liste verebildiler. Daha sonra yaptığımız incelemelerde, ne sağlıklı bir kayıt sistemlerinin, ne de personel dosyası hazırlama gibi bir faaliyetlerinin olamadığını gördük. Personel dosyalarının hazırlanması ve kayıtların tutulmasının uzun zaman alacağı değerlendirildiğinde, periyotlar halinde 6 aylık dönemlerde gelecek olan polis eğiticisi gruplarının, Vardak polisinin sağlıklı bir kayıt sistemine ulaşmasına yönelik çalışmaları sıkı bir şekilde takip etmeleri gerekmektedir. 

Ø    Vardak Emniyet Müdürlüğünde resmi yazışmaların elle yapıldığı gözlemlenmiştir. Her ne kadar bir iki bilgisayar olsa da, bilgisayar bilen personelin olmaması nedeniyle bilgisayarlar sadece aksesuar olarak bulunmaktadır. Kendilerine “yazışmaların elle yapılmasının zor olup olamadığını” sorduğumuzda ise ‘bilgisayar bilen personelleri ve yeteri kadar bilgisayarları olmadığı için bu şekilde yazmaya zorunlu olduklarını’ söylediler. Bu problemin de aşılabilmesi için ilk etapta Vardak’da çalışan ve okuma yazma bilen polislere temel PC eğitimi verilecek ve yeteri kadar bilgisayar PRT bütçesi kullanılarak, sağlıklı bir planlama ile Vardak vilayeti bünyesindeki emniyet birimlerine dağıtılacaktır. 

Ø    Her ne kadar şuan hazırladığımız eğitim programı temel eğitimi kapsasa da, bunlara ilaveten uzmanlık eğitimlerini içeren eğitim programları geliştirilecektir. Uzun süredir polis hizmetlerinde çalışan tecrübe sahibi polislerin, uzmanlık alanlarının olmadığı ve gelişi güzel suç soruşturması yaptıkları gözlemlenmiştir. Türk Polisi olarak burada görev yapacağımız 5 yıllık süre içinde, temel polislik eğitimlerinin yanında, tecrübeli ve eğitimli polislere yönelik olay yeri koruma/inceleme, soruşturma, dosyası tanzimi, önleyici hizmetler, kaçakçılık, uyuşturucu ve terörle mücadele gibi, uzmanlık eğitimleri verilmesi, Afganistan’ın geleceği ve bizim buradaki misyonumuz açısından son derece önemli görülmektedir. Bunun yanında, Afganistan Polis Akademisi’nde Almanya, Amerika ve İngiltere gibi Türk Polisi’nin de uzmanlık eğitimleri vermek amacıyla bir birim kurmasının, hem Afgan halkı açısından hem de uluslararası arenada Türk Polisi’nin bilgi ve becerilerini paylaşması açısından bir fırsat olacağı değerlendirilmektedir. Konunun takibi tarafımızdan yapılacaktır. 

Ø    Okuryazar oranının düşük olduğu bu ülkede, eğitimli polisler gerçekten çok değerli görülmektedir. Sayıları az da olsa genç polisler veya siviller arasından liseyi bitirmiş ve nitelikli olanlardan en az 5 kişi seçilebilir ve Türk Polis Akademisi’nde diğer dost ve kardeş ülkelerden gelen yabancı uyruklu öğrencilerin aldığı eğitimlerden Afganlılar da yararlandırılabilir. Gelecekte bu eğitimli kişilerin Afganistan Polis Teşkilatı’na yön vereceği düşünüldüğünde, bunun Türkiye ve Afganistan dostluğu açısında kaçırılmayacak bir fırsat oldu akıllardan uzak olmasa gerektir. Bu konunun takibi de tarafımızdan yapılacaktır. 

Ø    Genel anlamda Afganistan’a bakıldığında kendisine ait hususiyetleri olan farklı bir ülkedir. Bu yüzden Afganistan da görevlendirilecek koruma görevlilerinin ve polis eğiticilerinin, ülkenin yerel hususiyetleri ile çelişmeyen niteliklerde olmasına özen gösterilmelidir. Yapılacak yanlış bir davranışın, uzun süredir yapılmaya çalışılan birçok güzel faaliyeti gölgeleyebileceği düşünüldüğünde, görevlendirilecek kişilerin alan uzmanlıklarının yanında kişisel özelliklerinin de değerlendirilmesinin gerekliliği önem arz etmektedir.  Bunun yanında, Afganistan misyonunda görevlendirilen personel, söz konusu ülkeye gitmeden önce, görevin niteliği ve ülkenin hassasiyetleri konusunda daha önce bu ülkede görev yapmış personel tarafından kısa bir eğitimden geçirilmelidir. Bu bilgilendirme eğitimi sayesinde, ilk aşamada karşılaşılabilecek güçlükler de kısmen engellenmiş olacaktır.    

 

Sonuç: 

            Kurtuluş savaşı mücadelesi verdiğimiz dönemlerde, kendilerinin de maddi olarak zor durumda olduklarına bakmadan parasıyla, elbisesiyle, bileziğiyle, duasıyla neyi varsa onunla dost ve kardeş olarak gördükleri Türk Milleti’ne yardım eden Afgan halkına vefa borcumuzu ödemenin tam vaktidir. Bunun adımlarının atılmaya başlandığı son günlerde, Türk Polis Teşkilatı olarak bizlerde, gerek teknik olarak gerek teçhizat olarak gerekse Afgan Polisi’nin eğitimi anlamında, Asya’nın kalbi olan Afganistan’ın yanında olmalıyız. Bu fırsatı gerektiği gibi değerlendirebilirsek, tarih bizi daima hayırla yâd edecektir.